تصویر بالا : معبد ابوسیمبل در مصر ، از سری عجایب صد گانهء جهان

ترجمهء عبداللطیف عبادی -  نوشتهء مایکل مور ، جراد کلیمر و مایکل کرافت

معبد عظیم و باشکوه ابوسیمبل در ۲۸۰ کیلومتری شهر آسوان مصر واقع شده است . بنیانگزار این معبد رامسس دوم از بزرگترین فرعونهای مصر باستان است که به نام رامسس بزرگ نیز شناخته میشود . رامسس دوم از سال ۱۲۷۹ تا۱۲۱۳ پیش از میلاد یعنی ۳۲۰۰ سال پیش در مصر حکومت می کرد . دوران فرمانروایی او را عصر طلایی اقتصاد و فرهنگ دنیای نیل باستان می نامند چرا که بعد از او ، حکمرانی هیچ پادشاهی به اندازهء دوران وی برای سرزمین مصر دستاوردی به همراه نداشت . رامسس بزرگ به شیوه ای حکومت کرد که در طول قریب به پنجاه سال از فرمانروایی اش ، مصر همواره با همسایگانش در صلح و دوستی و آرامش بود . او در واقع “خدا – پادشاه” مصریان بود و در سراسر قلمروی تحت فرمان خویش بناهایی باشکوه ساخت و از خود بر جای نهاد . یکی از این یادمانهای عظیم ، معبد ابوسیمبل است که در ساحل رود نیل ساخته شد . رامسس دوم خود محل ساخت این معبد را انتخاب کرده بود تا آنرا به همسرش “نفره تاری” هدیه کند . معبد ابوسیمبل به دو بخش تقسیم میشود . یکی مجسمه هایی که با تراشیدن صخره ای عظیم ساخته شدند و دیگری دالانهایی که به شکل غارهایی بزرگ و باشکوه در دل کوه کنده شدند . برای ساخت این معبد هزاران کارگر با ساده ترین ابزارهای ممکن ، که تیشه هایی برنزی بودند ، بکار گرفته شدند . این کارگران هزاران هزار تن سنگ آهکی را با تیشه می کندند تا آرام آرام و وجب به وجب به درون صخره ای سترگ پیشروی کنند . حاصل کار آنها شصت متر پیشروی به درون دل کوه و ساختن معبد ابوسیمبل در دل کوه بود . رامسس دوم پس از ساخته شدن این معبد در پیامی به سازندگانش گفته بود” ای کارگران ، ای کسانی که برگزیدگان روی زمین هستید ، ای مردان خستگی ناپذیر ، با دستان توانای شما ، هر تعداد بنای باشکوه که بخواهم ساخته میشوند . شما با تجربه هایتان صخره های سنگی را تبدیل به نشان توانایی و اعتماد به نفس خود می کنید” . شگفت انگیزترین راز معبد ابوسیمبل آن است که در ساختن این معبد تو در توی چندگانه و تراشیدن پیکره هایش ، هیچگونه مصالح ساختمانی به کار نرفته و صرفا” با کندن و تراشیدن صخره اهای ساحل رود نیل ساخته شده اند

مجسمه ها و پیکره هایی عظیمی که مردان خستگی ناپذیر سرزمین مصر در ۳۲۰۰ سال پیش برای رامسس دوم با تراشیدن و گندن کوه های آهکی حاشیهء رود نیل ساختند ۲۲ متر ارتفاع دارند . این مجسمه ها همگی پیکرهء رامسس دوم هستند و در دو سوی ورودی آن معبدی که در دل کوه کنده شده است قرار گرفته اند . در کنار این پیکره ها مجموعهء نامها و القاب رامسس دوم نوشته اند که از جملهء آنها “ محبوب آمون ” است . رامسس دوازده اسم و عنوان سلطنتی داشت که محبوب آمون رایج ترین و مهمترین آنها بود . دیگر نامهایی که زیر پیکره های رامسس دوم در معبد ابوسیمبل دیده میشوند عبارتند از فرزند آتون ، فرزند شاه ، خدای هر دو سرزمین ، همنشین خدای خورشید و .. غیره . درون معبد کاویده در دل کوه ، هشت ستون سنگی نیز تراشیده و ساخته شده اند . نشان ها و نوشته های درون معبد همگی نشانگر داستانهایی دربارهء پیروزی های نظامی مصریان بر سپاه سوری ها ، لیبیایی ها و هیتی تی ها هستند که در نبردی به نام جنگ کادش از سپاه رامسس دوم شکست خوردند . چهار مجسمه نیز در درون معبد نمایندگان خدایانی به نام ری هاراختی ، ری پتاها ، و آمون ری هستند که در کنار پیکره های رامسس دوم خدا – پادشاه مصر – حک شده اند . عجیب ترین نکتهء این معبد سطح تخصص و دانش مهندسین مصری در ۳۲۰۰ سال پیش . یکی از این نکات شگفت انگیز این است که هر ساله دو بار – در روزهای  دوم اکتبر و بیستم فوریه – نور خورشید مستقیما” وارد معبد میشود و به دو مجسمه ای می تابد که پیکرهء رامسس دوم و نماد همنشینی وی با خدای خورشید اند . و نکتهء جالبتر اینکه از این دو روز یکی سالروز تولد رامسس دوم هست و دیگری سالروز به تخت نشستن وی

تصویر بالا: درون معبد ابوسیمبل

پس از ساخته شدن معبد اصلی و عظیم ابوسیمبل ، رامسس دوم تصمیم گرفت به شکرانهء ساختن این معبد ، معبد کوچکتری را نیز در کنارش بسازد و به خدایی به نام هاتور ایبشک هدیه کند . این معبد نیز به همان شکل معبد نخستین – اما در مقیاسی کوچکتر – ساخته شد و کارگران مصری برای ساختن و بناکردنش تا عمق ۲۱ متری دل کوه را کندند و آن را به شکل غاری تالار گونه درآوردند . تالاری که در آن شش ستون در راهروی معبد و اتاق هایی در دو سوی آن قرار دارند . مجسمه هایی که در آن تراشیده شده اند نیز هر یک به ارتفاع ده متر و به شکل رامسس دوم ، همسرش نفره تاری و نیز هاتور ساخته شده اند . رامسس دوم ظاهرا” آنچنان همسرش را دوست میداشته که دستور داده بود مجسمه های خودش و همسرش – نفره تاری – را به یک اندازه بسازند ، کاری که در دوران مصر باستان بسیار عجسیب و باور نکردنی به نظر می آمد

در دههء ۱۹۶۰ و زمانی حکومت وقت مصر تصمیم گرفت سد عظیم آسوان را بر رود نیل بسازد ، مشخص گردید که با شروع آبگیری دریاچهء پشت آن سد ، معبد و مجسمه های ابوسیمبل به زیر آب فرو خواهند رفت . تنها راه حل ممکن برای نجات این اثر ارزشمند و باستانی این بود که معبد ابوسیمبل با تمام پیکره ها و مخلفات و متعلقاتش از کنارهء رودخانهء نیل برداشته شوند و به نقطه ای دورتر منتقل گردند! این طرح اگر چه در آن زمان غیر ممکن به نظر می رسید ، اما دولت مصر این کار را کرد و نجات ابوسیمبل از غرق شدن به زیر آب را ممکن نمود . در آن پروژهء عظیم ، بیش از بیست هزار تن مجسمه و سنگنوشته و پیکره را به ۱۰۳۶ قطعه تقسیم کردند و از هم جدا نمودند . بعد این قطعات را به منطقه یا دورتر و مرتفع تر بردند و روی هم سرهم بندی کردند . به این ترتیب معبد ابوسیمبل صحیح و سالم ، دوباره در جایی دیگر ظاهر شد . برنامهء انتقال معبد ابوسیمبل به نقطه ای دورتر ، در نوع خود یک انقلاب فنی بود که مصری های انجامش دادند و در سال ۱۹۶۸ به پایان رسید

تصویر بالا : پیکره های رامسس دوم ومعبد ابو سیمبل از روبرو . روی عکس کلیک کنید تا بزرگتر و زیباتر دیده شود

خلاصهء اطلاعاتی که خوب است دربارهء این بنای عظیم و ساختهء دست بشر بدانید به این شرح است : ء

ساختن همهء بخشهای معبد ابوسیمبل (ابوسمبل) از سال ۱۲۹۰ تا ۱۲۲۴ پیش از میلاد بطول انجامید

تا سال ۱۸۱۳ کسی از پیشینه و هویت معبد ابوسیمبل و مجسمه هایی که بعدها مشخص شد متعلق به رامسس دوم هستند خبری نداشت . تا آینکه در آن سال یک خاورشناس سویسی به این پی حقیقت برد

تا سال ۱۸۱۷ کسی از اعماق معبد ابوسیمیل اطلاعی نداشت و در طول بیش از سه هزار سالی که بر آن گذشته بود ، ورودی های معابد اصلی و ینز کوچک ابوسیمبل فرو ریخته و بسته شده بودند . در واقع کسی اطلاعای نداشت که درل آن صخره های چه بنایی کنده و ساخته شده است . خاورشناسان اروپایی ، پس از هزاران سال ، نخستین کسانی بودند که معابد کوچک و بزرگ ابوسیمبل را دوباره کاویدند تا به عمق جهان شگفت انگیز آنها رسیدند

عملیات ساخت سد آسوان مصر – به کمک روس ها – از سال ۱۹۶۰ تا سال ۱۹۷۰ بطول انجامید

بین سالهای ۱۹۶۴ و ۱۹۶۸ یعنی در طول چهار سال ، معبد و پیکره های ابوسیمبل مصر – پیش از آبگیری سد آسوان – با موفقیت کامل به نقطه ای دورتر و مرتفع تر برده شدند و دوباره از نو ، در آنجا سرهم بندی شدند . در واقع جای اصلی و واقعی این معبد اکنون در اعماق دریاچهء پشت سد آسوان مدفون است

برای آشنایی بیشتر با عجایب صدگانهء جهان مطلب زیر را بخوانید

معرفی عجایب صد گانه جهان