تالیف و ترجمه : عبداللطیف عبادی

از سال ۱۷۵۹ تا ۱۸۴۲ میلادی امپراتوران چین به تجار اروپایی اجازه داده بودند تا صرفا در بندر گوانجوی آن کشور به داد و ستد بپردازند . تجار اروپایی مجاز بودند که از چینی ها فقط ابریشم و چایی بخرند

یکی از بزرگترین شرکتهایی که با چین معامله میکرد شرکت هند شرقی بود . این شرکت در مقابل ابریشم و چایی که از تجار چینی می خرید ، به آنها تریاک می فروخت . در آن زمان شرکت هند شرقی در کشتزارهای وسیع هندوستان خشخاش می کاشت و تریاک به دست آمده از این مزارع را به کشورهای دیگر صادر می کرد . شرکت هند شرقی متعلق به انگلیسی ها بود و چین نیز بزرگترین و اصلی ترین بازار و خریدار تریاک آن بشمار می رفت

با افزایش فروش تریاک به چین ، جمعیت معتادان به تریاک در آن کشور به شدت بالا رفت و چینی ها علاوه بر دادن چای و ابریشم خود، شروع به خرید نقدی تریاک از انگلیسی ها کردند . آنها سکه های نقره می دادند و تریاک می خریدند . خرید و واردات تریاک به چین به قدری افزایش یافت که از یکسو هر چه نقره در آن کشور بود به سمت شرکت هند شرقی سرازیر شد و بازار چین بی پشتوانه و بی نقره ماند و از سوی دیگر قاچاق و واردات مخفیانهء تریاک به آن کشور به حدی زیاد شد که عملا” کنترل ورود تریاک به چین از دست حکومت آن کشور خارج گشت

دولت چین برای نجات مردمش از چنگال اعتیاد و نیز نجات اقتصاد آن کشور وارد عمل شد . در بهار ۱۸۳۹ بنا به فرمان مقامات چین ، بیست هزار صندوق حاوی تریاک متعلق به انگلیسی ها حین ورود به چین ضبط و توقیف شد با خشم به آتش کشیده شد

با ممنوعیت ورود تریاک به چین و توقیف محموله های مخدر به آن کشور و طبیعتا” با متوقف شدن بازار پر رونق خرید و فروش تریاک در چین ، جمعیت زیادی از مردم آن کشور  که ممر درآمدشان را از دست داده بودند دچار بیکاری ، فقر و گرسنگی شدند

یکسال بعد یعنی در سال ۱۸۴۰ شانزده ناو جنگی انگلیسی به بندر گوانجوی چین حمله ور شدند و جنگ بر سر تریاک میان انگلستان و چین در گرفت

چینی ها در جنگ با انگلیسی ها شکست خوردند و یکسال بعد معاهده ای میان دو کشور امضا شد که به معاهدهء نانجینگ معروف شد . طبق این توافق ، چینی ها بندر هنگ کنگ را به انگلیسی ها دادند و ممنوعیت ورود تریاک به کشورشان را نیز لغو کردند

چهارده سال بعد ، یعنی در سال ۱۸۵۶ ، پلیس چین یک کشتی انگلیسی بنام آرو را توقیف کرد و جنگ تریاک مجددا میان دو کشور درگرفت که به جنگ دوم تریاک معروف شد

چهار سال بعد ،  در سال ۱۸۶۰ ، نیروهای نظامی انگلیسی و فرانسوی – که حقوقی تجاری و مشابه با انگلیسی ها می خواستند – مشترکا” به خاک چین حمله ور شدند و پکن پایتخت آن کشور را اشغال کردند

پس از این شکست ، دولت چین موافقت نامه ای را با کشورهای اشغالگر امضا کرد که طبق آن بنادر بیشتری از چین به روی تجار اروپایی گشوده میشد و اتباع اروپایی اجازه می یافتند به درون کشور چین و به هر نقطه ای خاک آن کشور که بخواهند سفر کنند و یا به تجارت و از جمله فروش تریاک  بپردازند

دولت چین به خوبی به ماهیت و قصد شوم کشورهای غربی برای به خاک سیاه نشاندن مردم و کشور چین آگاه شده بود و در حد توانش نیز در مقابل نیروهای متجاوز و اشغالگر مقاومتی جانانه کرد اما به دلیل ضعف نظامی ، در برابر آنها شکست خورد . بعد از شکست دوم چین از اروپایی ها ، روسیه و آمریکا نیز قراردادهای ظالمانهء دیگری  را با دولت چین امضا کردند و امتیازاتی تجاری و اجتماعی –  مشابه با انگلیسی ها و فرانسوی ها – از مقامات چین گرفتند . جنگ تریاک عزمی ملی را در چین برای پیشرفت اقتصادی و علمی و توانا شدن در مقابل جهان غرب برانگیخت که امروز ثمرات درخشانش را در آن کشور می بینیم

تصویری از شیره کش خانه های چین پیش از جنگ تریاک

تصویری از شیره کش خانه های چین پس از جنگ تریاک : اروپائیان با ترویج و گسترش مصرف مواد مخدر جامعهء چین را عملا” فلج کردند . عموم مردان چینی از بام تا شام در شیره کش خانه هایی که بنا به تشویق تجار اروپایی ساخته میشدند ، پای وافور تریاک کشی دراز می کشیدند و مشغول استعمال مواد مخدر میشدند . زنان و کودکان آنها نیز در مزارع و خانه های روستایی شان به کشت چای و تولید ابریشم شمغول بودند تا هزینهء تریاک کشی پدران ، برادران و همسران خود را تامین کنند . تریاک و مصرف مواد مخدر چین را برای صدها سال به خاک سیاه نشانده بود